Bilimsel Çalışmalara Katkı Yönü İle Anıt Ağaçlar (12)

Bilimsel Çalışmalara Katkı Yönü İle Anıt Ağaçlar (12)

Anıt ağaç ve orman parçalarının insan üzerindeki etkisi sadece bu sosyo-kültürel yönlerle sınırlı değil kuşkusuz. Doğa ve doğal çevre ile ilgili fen bilimlerine ve çevre korumasına yaptığı katkılar da en az bunlar kadar önemlidir. Şöyle ki:

  • Sarp arazilerde ve üst orman zonlarında bulunan anıt ormanlar buralarda toprak taşınmasını ve çığların oluşmasını önler.
  • Kar erimesini geciktirerek su ekonomisini düzenler.
  • Özel koruma altına alındıkları için, yabanıl hayatın gelişip çeşitlenmesine önemli katkı yapar.
  • Doğal ömürlerinin üst sınırına gelmiş bireyleri ile hem ilgili ağaç türleri için birer gen havuzu işlevi görür, hem de orman kaynaklarının planlanması sırasında gerekli olan fiziksel idare süreleri hakkında planlamacıya fikir verir.
  • Gövdelerinden çıkartılan karotlar üzerinde ölçülen yıllık halka kalınlıkları yardımıyla hazırlanan ve yıllık halka kalınlıklarındaki değişim trendini yıllar itibariyle gösteren standartize edilmiş grafikler yardımıyla, hem tarihi binaların yapımında kullanılan ahşap malzemeye dayanarak bina yaşının tayininde (dendrokronolojik çalışmalar), hem de ağacın bulunduğu bölgenin ikliminde geçmişte meydana gelen değişimlerin izlenmesinde (dendroklimatolojik çalışmalar) araştırmacılara ışık tutar.
  • Görkemli ve uzun ömürlü bireylerinin insan psikolojisi üzerinde yaptığı mistik etki ile hem genç dimağlarda vatan sevgisi ve soya bağlılık duygularının uyanıp gelişmesine, hem de doğaya saygı ve çevre konusunda bilinçlenmesine yardımcı olur.

Kahramanmaraş'ın Hartlap Bölgesi'ndeki Kasım Dede Mezarlığı, göğüs çapları 1,4-1,5 m, boyları 40-45 m, sayıları 50 civarında olan anıt sedir, Fethiye İncirköy Eski Mezarlığı'nın tamamı ise kızılçamdır. Türkiye'nin en boylu sedir ve kızılçamları bu mezarlıklarda bulunduğu için, her iki alan da genetik rezerv olarak ayrılmış ve bilimin hizmetine sunulmuştur.

Prof. Dr. Ünal ASAN


Not: Bu makalenin tam sürümü, proje kapsamında hazırlanan katalog-kitap içerisinde mevcuttur. Makale içerisinde adı geçen ağaçların resimlerine ve diğer görsellere elektronik katalog-kitap içerisinden ulaşabilirsiniz.